آرتور كرستين سن ( مترجم : رشيد ياسمى )
613
ايران در زمان ساسانيان ( فارسي )
كردهاند . صورت جانوران مخصوصا فيلان را ، چنان با ظرافت و دقت كشيدهاند ، كه شخص بحيرت ميافتد و آنها را از حيث حركات و نمايش حيات از جمله شكارهاى حجارى مىشمارد ، در واقع طرح اين منظره بديع و مبتكر است ؛ در اينجا هم بايد گفت ، كه استاد بر روى سنگ تابلوى نقاشى حجارى كرده است . بنابر عقيده هرتسفلد اين حجاريها ما را از طرز نقاشى و پردهسازى عهد ساسانى مطلع مىكند . اين تصاوير سنگى را در آنزمان رنگارنگ مىساختهاند ، و ياقوت گويد ، كه آثار اين رنگها را در طاقبستان ديده است . ممكن است بيننده اين الوان خود ياقوت نباشد ، و نقل قول از حمد بن الفقيه كرده باشد ، كه روايتش از مأخذهاى كتاب ياقوت است . هرتسفلد ميگويد ، اينكه در نقوش طاقبستان چندجا پادشاه را در حال شكار نشان دادهاند ، ولى فقط در يكى از تصاوير بر گرد سر او هاله ديده مىشود ، سببش آن است كه در ساير تصاوير هالهء دور سر پادشاه را با الوان نشان داده بودند ، و آن رنگها از ميان رفته است « 1 » « 2 » . مواظبتى ، كه حجاران طاقبستان در نشاندادن بافت پارچه البسه به كار بردهاند ، براى ما ، كه طالب شناختن اقسام منسوجات قرن اخير ساسانيان هستيم ، بسيار گرانبها است . زاره و هرتسفلد اول شخصى هستند ، كه اين شعبه از صنايع ساسانى را توضيح و تشريح كردهاند . تنوع بسيارى در پارچه لباس شاهان و لباس خدايان و جامه فيلبانان ، كه در حجارىهاى مختلف هستند ، به نظر ميرسد . گاهى زينت جامهها عبارت است ، از لكههاى ابر ، كه اصطلاحا آن را « ابر نيكبختى » گويند ، و مأخوذ از آثار چينى است ، و گاهى گلهاى چهارپر ، كه باقسام مختلف آنها را ترتيب دادهاند ، در يك جا به صورت صفحه شطرنج و در جايى به شكل جواهر و لولوء ، گاهى هم شايد در روى پارچه
--> ( 1 ) - مقايسه شود با ص 481 . ( 2 ) - ر ك زاره - هرتسفلد ، نقوش برجسته ، ص 12 - 206 و مخصوصا هرتسفلد ، دروازه ، ص 94 ببعد و تصاوير 51 - 45 ؛ تاريخ صنايع ، 4 ، B 163 ، و A .